Niet aanmelden staatssteun kan aanleiding geven tot overheidsaansprakelijkheid

Interessant arrest van het Hof van Cassatie van 26 maart 2026 (C.24.0361) in de nasleep van de sociale last zoals die was opgenomen in het Decreet Grond- en Pandenbeleid, maar relevant voor andere steunmaatregelen. Het niet aanmelden van een steunmaatregelen kan leiden tot overheidsaansprakelijkheid, al zal het aantonen van een causaal verband dan wel eigenlijke schade niet altijd even evident zijn om het terugbetalen van de verkregen overheidssteun te vermijden.

"5. De fout van de wet- of decreetgever, waarvoor al naargelang de Staat of het betrokken Gewest of de Gemeenschap op grond van de artikelen 1382 en 1383 Oud Burgerlijk Wetboek aansprakelijk kan worden gesteld, bestaat in een gedraging die ofwel neerkomt op een verkeerde handelwijze die moet worden beoordeeld naar de maatstaf van een normaal zorgvuldige en omzichtige wetgever die in dezelfde omstandigheden verkeert, ofwel, onder voorbehoud van een onoverkomelijke dwaling of een andere rechtvaardigingsgrond, schending inhoudt van een nationaalrechtelijke norm of van een internationaalrechtelijke norm met rechtstreekse werking in de interne rechtsorde, die hem gebiedt iets niet te doen of op een bepaalde wijze te doen.

6. Krachtens artikel 108, derde lid, VWEU wordt de Commissie van elk voornemen tot invoering of wijziging van steunmaatregelen tijdig op de hoogte gebracht om haar opmerkingen te kunnen maken. Indien zij meent dat zulk een voornemen volgens artikel 107 VWEU onverenigbaar is met de interne markt, vangt zij onverwijld de in het vorige lid bedoelde procedure aan. De betrokken lidstaat kan de voorgenomen maatregelen niet tot uitvoering brengen voordat die procedure tot een eindbesluit heeft geleid.

Die verdragsbepaling die een preventieve controle op voorgenomen steunmaatregelen door de Commissie moet mogelijk maken, verplicht de wet- of de decreetgever om voorgenomen nieuwe steunmaatregelen vóór de goedkeuring ervan aan te melden bij de Europese Commissie en houdt aldus een verplichting in om op een welbepaalde wijze iets te doen.

Het niet-aanmelden van een nieuwe steunmaatregel vormt dan ook een fout in de zin van de artikelen 1382 en 1383 Oud Burgerlijk Wetboek, behoudens onoverkomelijke dwaling of een andere rechtvaardigingsgrond.

7. Het onderdeel dat geheel berust op de onjuiste veronderstelling dat artikel 108, derde lid, VWEU geen verplichting oplegt om op een welbepaalde wijze te handelen, waarvan de niet-naleving op zichzelf tot aansprakelijkheid kan leiden, faalt het naar recht."

Het arrest en het verzoekschrift treft u hier.